( * ( فَلَمَّا نَسُوا ما ذُكِّرُوا بِه أَنْجَيْنَا الَّذِينَ يَنْهَوْنَ عَنِ السُّوءِ وَأَخَذْنَا الَّذِينَ ظَلَمُوا بِعَذابٍ بَئِيسٍ بِما كانُوا يَفْسُقُونَ ) * ) ( 1 ) . شك نيست كه اين فراموشى ، فراموشى حقيقى كه موجب عذر است نبود ، بلكه آن چنان بىاعتنايى به فرمان خدا كردند كه گويى به كلى آن را فراموش نموده‌اند . سپس مجازات آنها را چنين شرح مىدهد : هنگامى كه « در برابر آنچه از آن نهى شده بودند ، سركشى كردند به آنها گفتيم به شكل ميمونهاى طرد شده در آئيد » ( * ( فَلَمَّا عَتَوْا عَنْ ما نُهُوا عَنْه قُلْنا لَهُمْ كُونُوا قِرَدَةً خاسِئِينَ ) * ) ( 2 ) روشن است كه امر « كونوا » ( بوده باشيد ) در اينجا يك فرمان تكوينى است ، همانند إِنَّما أَمْرُه إِذا أَرادَ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ لَه كُنْ فَيَكُونُ ( سوره يس آيه 28 ) در اينجا به چند موضوع بايد توجه كرد : 1 - چگونه دست به گناه زدند ؟ در اينكه اين جمعيت ، قانونشكنى را از كجا شروع كردند ، در ميان مفسران گفتگو است ، از بعضى از روايات چنين استفاده مىشود كه نخست دست به حيله به اصطلاح شرعى زدند ، در كنار دريا حوضچه هايى ترتيب دادند و راه آن را به دريا گشودند ، روزهاى شنبه راه حوضچه‌ها را باز مىكردند ، و ماهيان

--> ( 1 ) « بئيس » از ماده « باس » ( بر وزن ياس ) به معنى شديد است . ( 2 ) « عتوا » از ماده « عتو » ( بر وزن غلو ) به معنى خوددارى از اطاعت فرمان است و اينكه بعضى از مفسران آن را تنها به معنى خوددارى تفسير كرده‌اند بر خلاف چيزى است كه ارباب لغت گفته‌اند .